Có một cảm giác tội lỗi rất đặc biệt đến từ chồng sách chưa đọc cứ ngày một cao. Bạn muốn đọc hết chúng, nhưng cũng không muốn lướt vụt qua chính điều đã khiến bạn cầm chúng lên: cốt truyện, lập luận, hay một câu văn khiến bạn nhớ mãi nhiều năm sau. Tin vui là đọc sách nhanh hơn và tận hưởng nó không hề đối nghịch nhau. Chỉ với vài thói quen, bạn có thể tăng tốc thật sự ở những đoạn cuốn bạn đi, và chậm lại ở những đoạn xứng đáng được thưởng thức.
Đây là cách đọc sách nhanh hơn mà không đánh mất mạch truyện.
Trước hết, hãy biết điểm xuất phát của mình
Phần lớn người trưởng thành đọc ở khoảng 200 đến 300 từ mỗi phút (WPM). Người đã được rèn luyện có thể thoải mái đạt 400 đến 600 WPM với tài liệu phù hợp mà vẫn hiểu tốt. Bất cứ lời hứa hẹn nào về 1.000+ WPM cho mọi loại tài liệu đều chỉ là ảo tưởng, bởi mắt và não đều có giới hạn thật sự.
Vậy nên mục tiêu không phải là tốc độ siêu phàm. Đó là đọc gần với mức cao nhất trong khả năng tự nhiên của bạn, thường xuyên hơn, và chủ động chọn nhịp độ. Trước khi thay đổi bất cứ điều gì, hãy làm nhanh một bài kiểm tra tốc độ đọc để có một con số làm mốc cải thiện. Nó chỉ mất vài phút và giúp tiến bộ trở nên rõ ràng.
Xem trước cuốn sách trước khi đọc
Thói quen tốt nhất để đọc sách nhanh hơn lại là điều mà hầu hết mọi người bỏ qua: xem trước. Dành năm phút phác họa bố cục một cuốn sách trước khi lao vào sẽ giúp mọi trang sau đó trôi nhanh hơn, vì bạn đã biết đại khái nó đang đi về đâu.
Với sách phi hư cấu, cách này vừa đơn giản vừa hiệu quả:
- Đọc bìa sau và phần giới thiệu.
- Lướt qua mục lục để nắm hình hài của lập luận.
- Lật qua từng chương và đọc các tiêu đề, câu đầu tiên của mỗi phần, cùng bất kỳ ô tóm tắt hay điểm chính nào.
Với sách hư cấu, việc xem trước nhẹ nhàng hơn (bạn đâu muốn bị lộ nội dung), nhưng bạn vẫn có thể liếc qua đoạn giới thiệu trên bìa, chú ý bối cảnh, và cảm nhận giọng kể của người dẫn chuyện qua trang đầu tiên. Biết trước “địa hình” nghĩa là mắt bạn không phải gánh hai việc cùng lúc, vừa giải mã con chữ vừa đoán xem câu chuyện sẽ rẽ về đâu.
Đọc theo cụm, không phải từng chữ một
Người đọc chậm thường dừng lại ở gần như từng chữ, hết chữ này đến chữ khác. Người đọc nhanh thu nạp cả một cụm nhỏ các từ trong mỗi lần nhìn. Mỗi lần mắt bạn dừng lại được gọi là một lần dừng mắt, và mở rộng lượng chữ bạn thu nạp trong mỗi lần dừng là một trong những đòn bẩy lớn nhất bạn có. Đây chính là tầm nhìn tri giác của bạn, và nó có thể được rèn luyện.
Một cách luyện đơn giản: dùng ngón tay hay cây bút làm vật dẫn nhịp, trượt mượt mà bên dưới mỗi dòng nhanh hơn một chút so với cảm giác tự nhiên. Mắt bạn sẽ đi theo vật dẫn, nhờ đó hạn chế thói quen đọc lùi và kéo bạn vào một nhịp điệu đều đặn hơn.
Làm dịu giọng nói trong đầu bạn
Hầu hết chúng ta thầm “phát âm” các từ khi đọc. Giọng nói bên trong ấy, gọi là đọc thầm trong đầu, là điều bình thường và thậm chí hữu ích với những đoạn khó, nhưng nó giới hạn tốc độ của bạn ở khoảng bằng nhịp nói. Bạn không cần loại bỏ hoàn toàn nó (và cũng không nên cố), nhưng bạn có thể dựa vào nó ít hơn với những đoạn dễ, quen thuộc và để mắt gánh vác nhiều hơn.
Hai thói quen khác đáng bỏ:
- Đọc lùi. Đây là những cú nhảy ngược nho nhỏ, vô thức để đọc lại một từ mà bạn đã hiểu rồi. Cắt bớt những lần đọc lùi không cần thiết sẽ giúp nhịp đọc của bạn mượt hơn hẳn.
- Bò từng chữ một. Hãy tin rằng não bạn đủ sức lấp những khoảng trống nhỏ. Nó giỏi việc này hơn bạn nghĩ.
Điều chỉnh tốc độ cho phù hợp với tài liệu
Đọc sách nhanh hơn không có nghĩa là đọc mọi câu ở cùng một nhịp dồn dập. Người đọc lành nghề liên tục sang số. Đây là hướng dẫn sơ bộ:
| Tăng tốc với | Chậm lại với |
|---|---|
| Phần nền và mở đầu đã quen thuộc | Một cảnh căng thẳng hoặc then chốt |
| Những ví dụ lặp lại nhằm củng cố một luận điểm | Một lập luận dày đặc hoặc khái niệm mới |
| Những đoạn chuyển tiếp hay nối kết | Câu văn đẹp mà bạn muốn nhấm nháp |
| Nội dung bạn phần lớn đã biết | Hướng dẫn, dữ liệu hay định nghĩa |
Kỹ năng không nằm ở tốc độ thô. Nó nằm ở việc biết khi nào nên tăng tốc và khi nào nên buông nhẹ. Nếu bạn thấy mắt vẫn lướt đi nhưng chẳng có gì đọng lại, đó là tín hiệu để chậm lại và nhập cuộc trở lại.
Chủ động bảo vệ khả năng hiểu
Tốc độ chẳng có giá trị gì nếu gấp sách lại mà bạn không nhớ gì. Hãy cài sẵn những lần kiểm tra nhanh để biết chắc câu chuyện thực sự đang ngấm vào:
- Cuối mỗi chương, dừng lại mười giây và tóm tắt nó trong một câu.
- Với sách phi hư cấu, tự hỏi: luận điểm chính là gì, và điều gì đã củng cố nó?
- Với sách hư cấu, tự hỏi: điều gì đã thay đổi với các nhân vật, và mối căng thẳng bây giờ là gì?
Nếu bạn không trả lời được, hãy quay lại. Chính thói quen này là lý do vì sao lối rèn luyện đặt khả năng hiểu lên hàng đầu thắng thế so với việc lướt cho nhanh bằng mọi giá, và đó cũng là nguyên tắc đằng sau cách Acceleread tiếp cận việc đọc nhanh: nhịp độ và khả năng hiểu được rèn cùng nhau, chứ không đánh đổi cái này lấy cái kia. Bạn có thể đọc thêm về cách nó hoạt động và khoa học đằng sau các bài luyện này.
Một quy trình đơn giản để đọc bất kỳ cuốn sách nào nhanh hơn
Ghép tất cả lại, một buổi đọc trông sẽ như thế này:
- Xem trước cuốn sách hoặc chương trong vài phút.
- Đặt một nhịp nhẹ bằng ngón tay hoặc một công cụ kiểu RSVP (Trình chiếu thị giác nối tiếp nhanh).
- Đọc theo cụm, cưỡng lại cái thôi thúc đọc lùi.
- Sang số theo yêu cầu của tài liệu.
- Kiểm tra khả năng hiểu ở mỗi chỗ ngắt chương.
Làm điều này đều đặn thì tốc độ sẽ đến một cách tự nhiên. Đó cũng chính là cách tiếp cận chúng tôi trình bày trong hướng dẫn về cách đọc nhanh hơn, và nó hiệu quả dù bạn là một học sinh, sinh viên đang xử lý danh sách sách phải đọc hay một người đi làm đang cày cuốc qua đống sách chuyên ngành.
Cho câu chuyện có chỗ để thở
Đọc nhanh hơn không phải là chạy đua đến trang cuối. Đó là dồn sự chú ý vào nơi thực sự quan trọng và không phí phạm nó vào nơi không đáng. Những nút thắt bất ngờ, những lập luận làm thay đổi cách bạn suy nghĩ, những câu văn đáng đọc hai lần, tất cả xứng đáng với trọn vẹn nhịp đọc của bạn. Còn lại thì cứ để trôi đi.
Tò mò muốn biết mình đang ở đâu ngay lúc này? Hãy làm bài kiểm tra tốc độ đọc miễn phí để có con số WPM khởi điểm, rồi bắt đầu rèn những thói quen bên trên. Chồng sách chờ đọc của bạn sẽ biết ơn bạn, và bạn sẽ chẳng bỏ lỡ điều gì.
