Các báo cáo học thuật không được viết ra để đọc cho nhanh. Chúng đặc nghẹt thông tin, dày đặc thuật ngữ chuyên ngành và được trình bày cho các chuyên gia khác. Nếu bạn cố đọc một bài báo giống như đọc tiểu thuyết, tuần tự từ đầu đến cuối với một nhịp độ đều đều, bạn sẽ sa lầy ở phần phương pháp và lạc mất mạch ý trước khi kịp đến phần kết quả.
Tin vui là các bài báo có một cấu trúc dễ đoán, và chính cấu trúc ấy cho phép bạn đọc một cách chiến lược. Mục tiêu không phải là lướt qua tất cả mọi thứ ở tốc độ 600 từ mỗi phút. Mà là đi thật nhanh qua những phần không cần chú tâm và chậm lại ở những phần đáng để chú tâm. Làm tốt, bạn có thể “phân loại” một bài báo trong mười phút và quyết định xem nó có xứng đáng với một tiếng đồng hồ hay không.
Đọc không theo thứ tự, đừng đọc từ đầu đến cuối
Thay đổi lớn nhất là ngừng đọc bài báo theo lối tuần tự. Một bài báo không phải là một lập luận triển khai theo một chiều duy nhất. Nó là một tập hợp các thành phần mà bạn có thể lấy ra đọc theo thứ tự phục vụ cho mình.
Đây là một trình tự đáng tin cậy:
- Tiêu đề và phần tóm tắt (abstract). Phần tóm tắt là một bản cô đọng của toàn bộ bài báo: câu hỏi, phương pháp, kết quả chính và ý nghĩa. Hãy đọc nó thật chậm và trọn vẹn. Đây là nơi bạn quyết định có đọc tiếp hay không.
- Kết luận hoặc thảo luận. Nhảy thẳng xuống cuối. Ở đó tác giả nói cho bạn biết họ nghĩ kết quả của mình có ý nghĩa gì và còn hạn chế ở đâu. Đọc phần này sớm giúp bạn biết đích đến trước khi nghiên cứu lộ trình.
- Hình, bảng và chú thích của chúng. Phần lớn bằng chứng của một bài báo nằm ở các hình ảnh minh họa. Một biểu đồ được làm khéo thường truyền tải phát hiện cốt lõi nhanh hơn ba đoạn văn dài dòng.
- Phần mở đầu (introduction). Bây giờ quay lại đoạn đầu để nắm bối cảnh: vì sao câu hỏi này quan trọng và trước đó đã có những gì.
- Phương pháp và kết quả. Đọc những phần này sau cùng, và chỉ sâu đến mức bạn thật sự cần.
Cách tiếp cận “tóm tắt trước, kết luận sau” này nghĩa là đến khi chạm tới phần giữa đặc nghẹt, bạn đã biết bài báo khẳng định điều gì. Bạn đọc để kiểm chứng và hiểu chi tiết, chứ không phải để tìm ra luận điểm.
Điều chỉnh tốc độ cho phù hợp với từng phần
Mỗi phần khác nhau xứng đáng với một tốc độ đọc khác nhau. Đối xử với tất cả như nhau chính là điều khiến việc đọc học thuật trở nên chậm chạp đến vậy.
Tăng tốc ở đây:
- Phần mở đầu và tổng quan tài liệu. Những phần này thường bị nhồi thêm kiến thức nền mà có thể bạn đã biết. Hãy lướt để tìm đúng khoảng trống mà bài báo đang lấp đầy.
- Công trình liên quan (related work). Hữu ích cho việc trích dẫn, nhưng hiếm khi thiết yếu để hiểu đóng góp của bài báo. Chỉ cần đọc lướt các câu chủ đề.
- Phương pháp mang tính khuôn mẫu. Những quy trình chuẩn (“chúng tôi dùng kiểm định t hai phía”) không cần đọc chậm, trừ khi chính phương pháp đó mới là điểm sáng tạo.
Chậm lại ở đây:
- Kết quả cốt lõi. Câu văn hoặc bảng nêu ra phát hiện chính đáng để đọc lại. Hãy chắc chắn bạn hiểu chính xác cái gì được đo và hiệu ứng lớn đến đâu.
- Định nghĩa các thuật ngữ then chốt. Nếu một bài báo định nghĩa một khái niệm theo cách riêng của nó, hiểu sai định nghĩa đó sẽ làm hỏng mọi thứ theo sau.
- Hạn chế và điểm cần lưu ý. Đây là nơi những tác giả trung thực cho bạn biết luận điểm của họ thật ra vươn xa đến đâu. Rất dễ đọc lướt qua rồi kết cục thổi phồng điều mà bài báo cho thấy.
Chủ động chuyển “số” như vậy là một kỹ năng có thể học được, và nó gắn chặt với thói quen rộng hơn là đọc với tốc độ linh hoạt. Nếu bạn muốn rèn sự linh hoạt ấy một cách tổng quát hơn, hướng dẫn của chúng tôi về cách đọc nhanh hơn sẽ trình bày các kỹ thuật cốt lõi.
Đấu tranh với hai thói quen làm bạn chậm lại
Có hai thói quen ăn sâu âm thầm kéo lùi nhịp đọc của bạn trên văn bản đặc.
Thứ nhất là đọc thầm trong đầu (subvocalization), tức lặng lẽ phát âm từng chữ trong tâm trí. Một chút thì bình thường, thậm chí còn có ích với tài liệu khó. Nhưng phát âm quá mức mọi thuật ngữ chuyên môn sẽ ghì bạn xuống ngang tốc độ nói. Ở những phần bạn đang lướt, bạn có thể nới lỏng giọng đọc bên trong ấy và để mắt di chuyển nhanh hơn. Đến phần kết quả cốt lõi, hãy để nó quay lại để không có gì lọt qua. Bạn có thể tìm hiểu thêm cách kiểm soát nó trong mục đọc thầm trong bảng thuật ngữ của chúng tôi.
Thứ hai là đọc lùi (regression), tức đọc lại một cụm từ mà bạn đã hiểu, do thói quen bồn chồn chứ không phải vì thật sự khó hiểu. Với báo cáo nghiên cứu, đáng để phân biệt hai điều này. Đọc lại một câu thật sự khó là khôn ngoan. Nhảy ngược lại cứ vài dòng một vì lo lắng thì chỉ phí thời gian. Học cách nhận ra sự khác biệt là một trong những cách nhanh nhất để tăng tốc trên văn bản khó, như chúng tôi đã trình bày ở mục đọc lùi.
Ghi chú trong một lượt, đừng ghi trong ba lượt
Đọc đi đọc lại cả bài báo nhiều lần là kém hiệu quả. Thay vào đó, hãy ghi lại những gì bạn cần ngay trong lượt đọc kỹ đầu tiên để không bao giờ phải dựng lại từ đầu.
Một cấu trúc đơn giản là đủ hiệu quả:
- Câu hỏi mà bài báo đặt ra, gói gọn trong một câu.
- Phương pháp, chỉ trong một cụm từ (họ đã làm gì để trả lời câu hỏi đó).
- Phát hiện, kèm con số hoặc hiệu ứng cụ thể, chứ không phải một câu mơ hồ kiểu “họ tìm thấy sự cải thiện”.
- Điểm gợn, tức hạn chế chính hoặc điều khiến bạn hoài nghi.
Nếu bạn điền được đủ bốn dòng đó, bạn đã hiểu bài báo đủ tốt cho hầu hết mục đích. Nếu chưa, bạn biết chính xác cần quay lại phần nào.
Hãy thành thật về ý nghĩa của “nhanh hơn”
Đọc nhanh báo cáo nghiên cứu không có nghĩa là hiểu được 1.000 từ mỗi phút. Điều đó không có thật. Đa số người trưởng thành đọc quanh mức 200 đến 300 từ mỗi phút, và ngay cả những người đọc đã được rèn luyện đạt 400 đến 600 WPM với khả năng hiểu vững vàng cũng chỉ làm được vậy trên văn xuôi thông thường, chứ không phải trên các phương trình và từ vựng chuyên ngành. Tài liệu kỹ thuật đặc nghẹt thật sự chậm hơn để xử lý, và không có bài tập nào thay đổi được sự thật đó.
Điều mà đọc có cấu trúc thật sự mang lại cho bạn là hiệu quả, chứ không phải tốc độ thô. Bạn nhanh hơn về tổng thể vì bạn dành ít thời gian hơn nhiều cho những phần không quan trọng và để dành sự chú tâm chậm rãi, cẩn thận cho những phần thật sự đáng. Một nhà nghiên cứu phân loại mười bản tóm tắt để tìm ra hai bài đáng đọc kỹ là đang đọc “nhanh hơn” theo đúng nghĩa duy nhất có giá trị.
Dù vậy, các kỹ năng thị giác nền tảng vẫn giúp ích. Khả năng kiểm soát mắt, sự tập trung và việc giảm đọc lùi mà Acceleread rèn luyện thông qua các bài tập như RSVP và bảng Schulte khiến những lượt đọc nhanh của bạn thật sự nhanh hơn và những lượt đọc chậm của bạn tập trung hơn. Ứng dụng sẽ không làm cho phần phương pháp trở nên dễ như bỡn, nhưng nó mài giũa những kỹ năng cơ học mà bạn dựa vào mỗi lần đọc.
Ghép tất cả lại
Quy trình rất đơn giản một khi đã thành thói quen. Đọc phần tóm tắt để quyết định bài báo có đáng thời gian của bạn không. Nhảy tới phần kết luận và các hình để nắm lấy các phát hiện. Điền ngược lại phần mở đầu để có bối cảnh. Rồi, và chỉ khi đó, mới đi xuyên qua phần phương pháp và kết quả ở độ sâu mà bài báo đòi hỏi, chậm lại ở luận điểm cốt lõi và các hạn chế của nó. Vừa đọc vừa ghi lại bốn dòng ghi chú.
Làm điều này một cách đều đặn và một chồng báo cáo sẽ thôi giống như một bức tường sừng sững. Chỉ trong vài phút, bạn sẽ biết bài nào xứng đáng đọc sâu và bài nào có thể gác lại, và bạn sẽ dồn sự chú tâm cẩn thận vào đúng nơi mang lại giá trị. Để xem nhịp đọc hiện tại của bạn đang ở đâu và xây dựng những thói quen đọc giúp mọi thứ trở nên dễ dàng hơn, hãy thử bài kiểm tra tốc độ đọc miễn phí của chúng tôi.
